Widoczne (do)wody. Flotacja krajobrazów postindustrialnych

Projekt „Widoczne (do)wody. Flotacja krajobrazów postindustrialnych” to artystyczno-badawcze przedsięwzięcie poświęcone poprzemysłowym zbiornikom i ciekom wodnym Wrocławia oraz Dolnego Śląska. Łączy badania terenowe i kwerendy archiwalne z praktyką artystyczną obejmującą fotografię, nagrania dźwiękowe i filmowe oraz realizację instalacji. Jego celem jest przyjrzenie się miejscom wodnym powstałym lub przekształconym w wyniku działalności przemysłowej i zaproponowanie innego sposobu ich postrzegania – wykraczającego poza obraz zdegradowanego, nieużytecznego krajobrazu.

Szczególne miejsce w projekcie zajmuje pojęcie flotacji. W znaczeniu przemysłowym jest to proces wykorzystywany m.in. w górnictwie do oddzielania cennych składników rudy od pozostałych materiałów. W projekcie flotacja staje się jednak również metaforą i narzędziem artystycznego „wydobywania” tego, co zwykle pozostaje niewidoczne: śladów przemysłowej przeszłości, procesów zachodzących w środowisku, pamięci miejsc, a także pojawiających się w nich form życia i możliwych scenariuszy przyszłości.

Istotna jest tu „perspektywa biocentryczna”, w której człowiek nie jest jedynym punktem odniesienia. Zbiorniki i cieki są traktowane jako hydrotopy – miejsca wodne będące częścią złożonych relacji pomiędzy wodą, glebą, roślinami, zwierzętami, mikroorganizmami i ludźmi. Interesują mnie nie tylko ich przemysłowa funkcja i historia, ale także procesy zachodzące po wyłączeniu z eksploatacji: wtórne dziczenie, renaturyzacja, zasiedlanie przez organizmy oraz pojawianie się nowych sposobów użytkowania, takich jak rekreacja czy wędkarstwo.

Przedsięwzięcie obejmuje badania i dokumentację wybranych miejsc na Dolnym Śląsku, m.in. zbiorników związanych z dawnym górnictwem miedzi oraz obiektów poflotacyjnych KGHM. Prowadzone są kwerendy archiwalne, studia terenowe, fotografie dokumentacyjne i badawcze, nagrania filmowe i dźwiękowe oraz rozmowy z osobami związanymi z badanymi miejscami. Zebrane materiały stają się podstawą prac artystycznych, które pozwalają spojrzeć na te krajobrazy z nieoczywistych perspektyw.

Projekt nie zakłada idealizowania przemysłowej przeszłości ani pomijania związanych z nią problemów środowiskowych. Przeciwnie – proponuje krytyczne, ale jednocześnie utopijne spojrzenie na przyszłość miejsc, których funkcje i znaczenie mogą się zmieniać. W centrum zainteresowania znajduje się pytanie, jak patrzeć na postindustrialne krajobrazy wodne nie tylko przez pryzmat ich przeszłości, ale także przez możliwość odradzania się w nich życia. Projekt stawia również pytanie o to, czy i w jaki sposób takie miejsca mogą w przyszłości stać się nowymi przestrzeniami publicznymi, rekreacyjnymi i kulturowymi, z poszanowaniem dobrostanu całego hydrotopu.

Efektem projektu będzie multimedialna wystawa w GUA Collective w Podwórku Ruska 46 we Wrocławiu, prezentowana w dniach 29.10–29.11.2026. Ekspozycja obejmie fotografie cyfrowe i analogowe, filmy, pejzaże dźwiękowe, nagrane wspomnienia oraz obiekty przestrzenne. Jednym z jej elementów będzie interaktywna instalacja hydrokinetyczna, wykorzystująca zamknięty obieg wody i hydrauliczne elementy – naczynia, rury, pompki, zawory i filtry – aby w fizyczny sposób odwołać się do dynamiki flotacji i obiegu wody. Wystawie będą towarzyszyć oprowadzania oraz rozmowy z osobami eksperckimi zajmującymi się m.in. hydrologią i ochroną środowiska.